Việt Nam – câu chuyện “tiểu Mão” và “mãnh Hổ”

By Linh PMP

“Những con hổ kinh tế” (tiger economies) là cách nói hình tượng dành cho những nền kinh tế phát triển nhanh mạnh, thường gắn liền với sự cải thiện, nâng cao chất lượng đời sống. Cách gọi này ban đầu được dùng cho Hàn Quốc, Xin-ga-po, Hong Kong và Đài Loan, nhưng sau này đã được sử dụng rộng rãi hơn cho nhiều nước khác ở châu Á, đặc biệt là khu vực Đông Nam Á.
Kinh tế Việt Nam dưới một góc độ nhất định – vẫn có thể được đánh giá là “tiểu mão“. Tuy vậy, trong giai đoạn này, dù Việt Nam vẫn chưa thể được coi là “mãnh hổ“, cũng đã manh nha “mài nanh vuốt” để sẵn sàng cho những cuộc săn mồi…

Mài nanh vuốt

Sau những bước chân của Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, Việt Nam có thể sẽ là con hổ tiếp theo của châu Á”. Đó là lời nhận xét của ông Chris Wolf –  đồng quan chức phụ trách đầu tư của Cogo Wolf Asset Management, đã được đăng trên Investor’s Business Daily. Đây có thể coi như một minh chứng cho thấy những nỗ lực của nền kinh tế Việt Nam đã và đang được thế giới quan tâm và thừa nhận.
Trên thực tế, giữa bối cảnh kinh tế thế giới còn đang phục hồi chậm chạp trong năm 2009 vừa qua, kinh tế Việt Nam đã đạt được một số kết quả tương đối khả quan.
Đầu năm 2009, Economist Intelligence Unit (EIU) đã dự báo Việt Nam sẽ chỉ tăng trưởng GDP 0,3%. Tuy nhiên, với những quyết sách kịp thời, linh hoạt, trong đó có chính sách hỗ trợ lãi suấtngắn hạn cho doanh nghiệp, nới lỏng tiền tệ, Việt Nam đã trở thành một trong số ít nước trên thế giới có tốc độ tăng trưởng GDP dương (5,2%). Ngoài ra, tốc độ tăng trưởng tín dụng cũng đạt tới 38%, vượt mục tiêu đề ra là 30%. Có thể nói hai gói kích cầu 1 tỉ USD và 8 tỉ USD được tung ra đã đem lại những kết quả nhất định đối với nền kinh tế.
Trong lĩnh vực xuất khẩu, tuy có sự sụt giảm đáng kể về kim ngạch của nhiều nhóm hàng, nhưng vẫn có điểm sáng vượt trội. Đặc biệt, xuất khẩu gạo, với hơn 6 triệu tấn, đã đạt mức cao nhất từ trước đến nay, tăng 30,4% so với năm 2008. Đó là một kết quả đáng ghi nhận so với nhiều nước trong khu vực, khi tốc độ tăng trưởng xuất khẩu đều giảm 20 – 30%.
Không chỉ có vậy, trong thời điểm kinh tế thế giới đang gặp nhiều khó khăn, các nguồn vốn bị hạn chế, cộng đồng tài trợ quốc tế vẫn cam kết dành cho Việt Nam 8,063 tỉ USD vốn ODA trong năm 2010. Đây là một mức cam kết kỷ lục, cho thấy sự tin tưởng và kỳ vọng của cộng đồng quốc tế đối với Việt Nam.

Nanh chưa đủ dài, vuốt chưa đủ sắc…

Tuy đạt được những thành tựu nhất định, kinh tế Việt Nam trong thời gian qua vẫn bộc lộ một số yếu kém trong quá trình hội nhập sâu hơn vào sân chơi toàn cầu.
Theo đánh giá của Tổng cục Thống kê, các cân đối vĩ mô chưa thật vững chắc. Tổng kim ngạch xuất khẩu cả năm nay đạt 56,5 tỷ USD, thua xa kế hoạch đề ra của năm là 64,6 tỷ USD, giảm 9,9% so với thực hiện năm 2008 (62,7% tỷ USD), thâm hụt thương mại lên tới 11 tỉ USD. Nhập siêu hàng hóa năm 2009 tuy giảm 32,1% so với năm 2008 nhưng vẫn bằng 21,6% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa. Nhập siêu dịch vụ bằng 18,6% kim ngạch xuất khẩu dịch vụ và tăng 17% so với năm 2008.
Các chính sách đối với những thay đổi thiếu tính dự báo cũng là một vấn đề tồn đọng trong thời gian qua. Gần đây người ta bắt đầu dùng hai chữ “giật cục” để đánh giá chính sách tỷ giá. Việc đột ngột  tăng lãi suất cơ bản từ 7%/năm lên 8%/năm, tăng tỷ giá của đồng USD lên gần tỷ giá thị trường, thu hẹp biên độ tỷ giá giao dịch ngoại hối từ ±5% xuống ±3% – sau khi đưa ra những thông tin thiếu nhất quán – vẫn chưa đáp lại mong đợi về nguồn chính sách linh hoạt, chính xác và kịp thời, cũng như tạo ra khá nhiều bất cập trên thị trường tiền tệ.
Ngoài ra, trong năm 2009, chỉ số về năng lực cạnh tranh tăng trưởng (GCI) của Việt Nam bị tụt hạng 5 bậc từ 70/134 xuống 75/133 so với năm 2008 (được công bố bởi WEF – Diễn đàn kinh tế Thế giới). So sánh GCI giữa Việt Nam và Trung Quốc trong sáu năm qua cho thấy từ năm 2007 khoảng cách giữa Việt Nam và Trung Quốc ngày càng xa. Tương tự, trong bảng xếp hạng về môi trường kinh doanh do Ngân hàng Thế giới công bố, Việt Nam cũng bị tụt những 2 bậc.

Bước vào cuộc săn mồi

Dù còn nhiều khó khăn, nhưng sau một năm với nhiều đổi thay, biến động, Việt Nam vẫn tiếp tục sẵn sàng cho một kịch bản kinh tế với những mục tiêu mới. Trong bối cảnh này, nhiều chuyên gia tỏ ra lạc quan, trông đợi vào một năm kinh tế Việt Nam tiếp tục phục hồi và phát triển.
Theo lời phát biểu của TS.Vũ Thành Tự Anh trong buổi Tọa đàm cuối năm (Doanh nhân Sài Gòn cuối tuần), các chính sách của Chính phủ trong năm 2010 nhằm phục vụ ba mục tiêu chính, tăng trưởng GDP 6,5%, giữ chỉ số giá (CPI) ở mức 7%, và “làm sao để kinh tế bình ổn”. Về tiêu chí bình ổn, ông có đánh giá tích cực với những động thái chính sách Ngân hàng Nhà nước (dù còn chậm chạp) như tăng lãi suất cơ bản, bỏ chính sách bù lãi, thắt chặt tín dụng. Tuy nhiên, để kinh tế ổn định và tiến xa hơn nữa, những cơ chế chính sách hiện nay vẫn là chưa đủ.
Còn rất nhiều vấn đề sẽ còn cần được bàn luận, nhiều cải cách sẽ còn cần được nghiên cứu và thực thi, nhưng bài viết này chỉ xin đề cập đến một bài học được nhiều “mãnh hổ” châu Á rút ra sau cuộc khủng hoảng kinh tế vừa qua. Đó là bài học về xuất khẩu thời kì hậu khủng hoảng:
Sau khi nhận định lại về những “chiếc phao cứu sinh” Mỹ và Tây Âu, các con hổ châu Á đang hướng tới đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, thay vì chỉ phụ thuộc vào thị trường một số nước phát triển. Để thực hiện mục tiêu này, đơn cử như Đài Loan đã xúc tiến đẩy mạnh quan hệ thương mạivới các thị trường đang nổi lên như Nga, Brazil, Ấn Độ và Trung Đông. Còn ở nước ta, mới đây, Vụ châu Á – Thái Bình Dương đã đề xuất với Bộ Công Thương triển khai chương trình đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa tập trung vào 4 thị trường trọng điểm trong năm 2010 gồm thị trường Lào, Campuchia, Myanmar và Đông Timor, thể hiện quyết tâm ứng phó với hiện tượng nhu cầu đã bão hòa ở các thị trường truyền thống.
Tuy nhiên, bên cạnh đó, khó khăn trong lĩnh vực xuất khẩu cũng nhắc nhở về sự cần thiết tạo lập một chỗ đứng vững chắc ở thị trường nội địa. Nhìn lại những thành công từ phong trào “Dùng hàng trong nước thể hiện tinh thần dân tộc” ở Nhật Bản, Hàn Quốc, trong năm qua, Bộ chính trị đã chính thức tổ chức cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam“, với hi vọng sẽ tiếp thêm nội lực cho kinh tế nước nhà. Dù vậy, để cuộc vận động này thực sự mang lại kết quả, những vấn đề về quy mô, năng lực sản xuất cũng như chất lượng sản phẩm trong nước vẫn cần được quan tâm, chú trọng.
Vậy là năm 2010 đã mở ra, với nhiều tín hiệu khả quan tích cực, với nỗ lực lấy lại đà tăng trưởng của nền kinh tế thế giới, được mong đợi sẽ đem lại cho kinh tế Việt Nam nhiều cơ hội. Trong bối cảnh đó, hy vọng  năm con Hổ (Canh Dần) này sẽ đánh dấu sự chuyển mình của nền kinh tế Việt Nam trên bước đường tiến hóa thành “mãnh hổ” như nhiều người vẫn hằng kì vọng.

Từng đăng tải trên saga.vn năm 2010. Ảnh đại diện: Internet

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s